Yönetici Özeti
Vierendeel Etkisi, petek kiriş (castellated / cellular beam) gibi gövdesinde boşluk bulunan çelik elemanların, dikey kesme kuvvetlerine maruz kaldığında boşluk kenarlarında oluşan ikincil eğilme momentlerine verilen addır. Eğer boşluk geometrisi (tee section) yanlış tasarlanırsa, kiriş gövdesinde Vierendeel mekanizması sebebiyle lokal akmalar (yield) ve yırtılmalar meydana gelebilir.
Normal dolu gövdeli bir I profilinde kesme kuvveti, gövde boyunca nispeten parabolik ve düzgün bir şekilde dağılır. Ancak profil petek kirişe dönüştürüldüğünde ve gövdeye devasa boşluklar açıldığında, kesme kuvvetinin aktarımı boşluğun üstünde ve altında kalan "T (Tee)" kesitli parçalar üzerinden gerçekleşmek zorunda kalır.
Bu T kesitler (üst başlık+üst gövde ile alt başlık+alt gövde), sanki çerçeve kolları (Vierendeel truss) gibi çalışarak eğilmeye başlar. İşte bu ikincil moment etkisine mühendislikte Vierendeel Moment (Mv) denir.
Vierendeel Etkisinin Riski
Özellikle mesnetlere (kolon birleşimlerine) yakın bölgelerde kesme kuvveti maksimum seviyededir. Eğer mesnete çok yakın bir noktaya büyük bir petek boşluğu bırakılırsa, Vierendeel momenti T kesiti akma sınırına (Yield strength) ulaştırır ve kiriş "gövde yırtılması" ile göçebilir.
Çözüm: Boşluk Doldurma (Infill)
Vierendeel etkisini yenmenin en basit statik kuralı, kesme kuvvetinin en yüksek olduğu ilk bir veya iki boşluğun içerisine çelik plaka (infill plate) kaynatılarak kapatılmasıdır. Orta açıklıklarda ise moment yüksek, kesme düşük olduğu için boşluklar tamamen açık bırakılabilir.